Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Ekim ayına ait tarımsal girdi maliyetleri ve üretici-market fiyatları değişimlerini içeren kritik bir yazılı açıklama yaptı. Bayraktar, özellikle son bir yılda gübre ve yem fiyatlarında yaşanan fahiş artışların üreticinin belini büktüğünü, market raflarında ise fiyat farkının %382,9 ile patateste rekor seviyeye ulaştığını bildirdi.
I. Girdi Maliyetlerinde Yıllık Artış Rekoru Gübrede
TZOB’un Ziraat Odaları aracılığıyla topladığı verilere göre, tarımsal girdilerde son bir yılda (Ekim 2024 – Ekim 2025) ciddi fiyat artışları yaşandı.
Gübre Fiyatları: En yüksek artış ÜRE gübresinde görüldü (%63,1). DAP gübresi %47,9, 20.20 kompoze gübresi %45,5 ve Amonyum Nitrat gübresi %39,9 oranında zamlandı. Akaryakıt ve Yem: Mazot fiyatları yıllık bazda %30,4 oranında artarken, besi yemi %31,8, süt yemi ise %29 oranında zamlandı. Diğer Girdiler: Tarım ilacı fiyatları %14,9, elektrik fiyatları ise %12,8 oranında yükseldi.II. Üretici-Market Fiyat Farkı Revaçta: Patates Zirvede
Başkan Bayraktar, Ekim ayında üretici ile nihai tüketici (market) arasındaki fiyat farkının en çok patateste açıldığını belirtti.
Ürün
Fiyat Farkı Oranı
Kat Farkı
Üretici Fiyatı
Market Fiyatı
Patates
%382,9
4,8 kat
5,25 TL
25,35 TL
Kuru Soğan
%284,1
3,8 kat
4,92 TL
18,90 TL
Marul
%242,1
3,4 kat
17,17 TL
58,73 TL
Maydanoz
%229,5
3,3 kat
5,17 TL
17,02 TL
III. Üretici ve Marketteki Fiyat Değişimleri (Ekim Ayı)
A. Market Fiyatları Değişimi
Ekim ayında markette incelenen 36 ürünün 22'sinde fiyat artışı yaşanırken, en fazla artış %32,9 ile patateste, en fazla düşüş ise %21,9 ile yeşil fasulyede gözlendi.
B. Üretici Fiyatları Değişimi
Üretici fiyatlarında ise 28 ürünün 15’inde artış, 10’unda düşüş görüldü.
En Çok Artan: %69,2 ile kabak (Seraya geçiş nedeniyle). En Çok Düşen: %28,4 ile yeşil fasulye (Arz artışı nedeniyle).IV. Fiyat Değişimlerinin Ardındaki Kritik Nedenler
Bayraktar, üretici fiyatlarındaki değişimlerin temel nedenlerini de açıkladı:
Sera Etkisi: Kabak, domates ve patlıcan fiyatlarındaki artış, tarla sezonunun bitip seraya geçilmesinden kaynaklandı. Kuraklık ve Rekolte: Antep fıstığı fiyatları kuraklık ve yok yılı olması, kışlık patates fiyatları ise kuraklıktan etkilenen hasat ve depo maliyetleri nedeniyle yükseldi. Piyasa Baskısı: Fındık fiyatları, zirai don sonrası yükselmesine rağmen bu ay ihracatçıların ve fabrikaların fiyatları baskılaması nedeniyle düşüş yaşadı.