Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Haziran ayı tarım verilerini kamuoyuyla paylaştı. Üretici ve market fiyatları arasındaki uçurum ile tarımsal girdilerdeki artış dikkat çekti. Bayraktar, özellikle İran – İsrail savaşı sonrası gübre fiyatlarındaki sert yükselişe ve çiftçinin üretim gücünün düşmesine vurgu yaptı.
Gübre Fiyatlarında Savaş Etkisi: ÜRE Gübresi Aylık %38,5, Yıllık %99,4 Arttı
Şemsi Bayraktar, İran – İsrail savaşı sonrası gübre piyasalarının altüst olduğunu belirtti. Türkiye’nin kimyasal gübrede %90’dan fazla dışa bağımlı olduğuna dikkat çeken Bayraktar, savaşın lojistik ve hammadde temin yollarını kapattığını söyledi. Bu durum, özellikle ÜRE, DAP ve Amonyum Sülfat gibi temel gübrelerde ciddi fiyat artışlarına yol açtı.
- ÜRE gübresi: Aylık %38,5 artışla 27.192 TL’ye, yıllık %99,4 artış gösterdi.
- DAP gübresi: Aylık %12,9 artışla 30.521 TL oldu.
- 20.20.0 Kompoze gübresi: Aylık %10,7 artışla 19.198 TL.
- Amonyum Sülfat: %6 zamla 11.768 TL’ye yükseldi.
- Mazot fiyatı: Aylık %6,2, yıllık %15,1 artışla 49,89 TL’ye ulaştı.
- Süt ve besi yemi fiyatları: Yıllık %30 artarken, elektrik fiyatları da %47 oranında zamlandı.
Üretici Gübresiz Kaldı, Verim Düşecek
Bayraktar, özellikle mısır, ayçiçeği ve çeltik gibi yazlık ürünlerin üst gübrelemesinin bu dönemde yapıldığını belirterek, “Bu fiyatlarla gübre alması gereken çiftçilerin bir kısmı gübreye ulaşamayacak. Bu da verim kayıplarını büyütecek” dedi.
Zirai don ve kuraklık nedeniyle zaten büyük kayıplar yaşanan buğday ve arpa gibi serin iklim tahıllarında verim kayıpları artacak. Üstüne gübre eksikliği de eklenirse, tarımsal üretim krizi daha da derinleşecek.
Haziran 2025 Üretici-Market Fiyat Farkları: En Çok Fark Karpuzda!
TZOB’un Haziran ayı fiyat analizine göre, üretici ile market arasındaki fiyat farkı en fazla karpuzda görüldü.
Market ve Üretici Fiyat Farkları:
- Karpuz: Üreticide 2 TL, markette 14 TL (Yüzde 600 fark)
- Kuru Soğan: Üreticide 4,63 TL, markette 17,78 TL
- Kabak: Üretici 10,38 TL, markette 37,52 TL
- Nohut: Üretici 31,56 TL, markette 102,73 TL
- Kuru Fasulye: Üretici 33,29 TL, markette 106,80 TL
Haziran Ayında Markette En Fazla Artan Ürün: Limon
Haziran 2025’te market fiyatlarında dikkat çeken değişimler:
- Limon: %42 artış
- İç Fındık: %8,7 artış
- Yeşil Soğan: %8,3 artış
- Antep Fıstığı: %7,2 artış
- Pirinç: %7 artış
En fazla düşen ürünler:
- Karpuz: %67,5 düşüş
- Patates: %18 düşüş
- Yumurta: %17,5 düşüş
- Patlıcan: %10,1 düşüş
- Çilek: %8 düşüş
Üreticide En Fazla Artan ve Düşen Ürünler
Haziran ayında üretici bazında en fazla artış görülen ürün kırmızı mercimek oldu. Yeni sezon ürünü olması fiyat artışını tetikledi.
- Kırmızı Mercimek: %43,1 artış
- Maydanoz: %20 artış
- Sivri Biber: %18,6 artış
- Limon: %5,9 artış
Fiyatı düşen ürünler:
- Karpuz: %89,5 düşüş
- Patates: %30,8 düşüş
- Salatalık: %22,2 düşüş
- Patlıcan: %16,4 düşüş
- Domates: %15,3 düşüş
Bayraktar, bazı ürünlerdeki düşüşlerin nedenini artış gösteren arz, aşırı sıcaklar, ve düşük tüketici talebi olarak açıkladı.
Çiftçinin Beklentisi: 2025 Tarım Destekleri Artırılmalı
Şemsi Bayraktar, artan gübre, mazot ve yem maliyetleri karşısında üreticilerin ayakta kalabilmesi için 2025 yılı tarım desteklerinin artırılması gerektiğini vurguladı:
“Çiftçilerimiz üretim yapmakta zorlanıyor. Temel destekler artırılmazsa, üretimde düşüşler kaçınılmaz olacaktır.”
