TZOB'un Son Raporu: Tarımsal Girdilerdeki Yıllık Artışlar Üreticinin Belini Büküyor, Tüketici Yüksek Fiyatla Karşılaşıyor!
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), 20 yıldır titizlikle yürüttüğü aylık üretici ve market fiyatları çalışmasının Kasım ayı sonuçlarını kamuoyu ile paylaştı. Raporda, gıda ürünlerinde üretici ile market fiyatları arasındaki büyük farklar ve tarımsal girdi maliyetlerindeki ciddi yükselişler gözler önüne serildi. Verilerin sahada ve belgeli olarak toplandığını vurgulayan TZOB, temel amaçlarının üreticinin hakkını korumak ve tüketicinin yüksek gıda fiyatları ile karşılaşmasının nedenlerini açıklamak olduğunu belirtti.
Mandalinada Fiyat Makası Rekor Kırdı: %392,86'lık Fark!
Kasım ayında üretici market fiyat farkının en yüksek olduğu ürün açıklandı: Mandalina. Üründe görülen fiyat uçurumu tam yüzde 392,86'ya ulaşarak zirveye oturdu. Buna göre, üreticiden 6 lira 20 kuruşa alınan mandalina, market raflarında ortalama 30 lira 56 kuruşa alıcı buldu. Mandalinayı, portakal (yüzde 206,87), ıspanak (yüzde 203,80) ve havuç (yüzde 189,17) gibi temel ürünler takip etti.
Fiyatı En Çok Artan ve Düşen Ürünler
TZOB verilerine göre Kasım ayında marketlerde fiyatı en çok artan ürün yüzde 149,5 ile pırasa olurken, en çok düşüş gösteren ürün ise yüzde 55 ile marul oldu. Üretici cephesinde ise durum tersine işledi. Üreticinin fiyatı en çok düşen ürünü yüzde 43,1 ile portakal ve mandalina oldu. En çok fiyat artışı ise yüzde 34,9 ile patates ve yüzde 34,6 ile salatalıkta gözlendi.
Rekolte ve Maliyet Etkisi
Raporda, özellikle narenciye fiyatlarındaki keskin düşüşün nedenleri detaylıca açıklandı. Adana'da tarım işçilerinin grevi ve Rusya'nın Türkiye yerine alternatif ülkelere yönelmesi gibi faktörler, özellikle mandalinada arz fazlası yaratarak fiyatları 1-2 lira seviyelerine kadar çekti. Öte yandan, patates ve soğan gibi depolanan ürünlerde işçilik ve depo maliyetlerinin eklenmesi fiyat artışına yol açtı.
Girdi Maliyetleri Üreticiyi Zorluyor
TZOB, tarımsal girdi maliyetlerindeki vahim tabloya da dikkat çekti. Son bir yılda üre gübresi fiyatları yüzde 65,5, kompoze gübre yüzde 47,5 ve DAP gübresi yüzde 45,1 oranında zamlandı. Ayrıca, mazot fiyatları yıllık bazda yüzde 29,9, tarım ilacı fiyatları ise aylık yüzde 13,6 oranında arttı. Bu yüksek maliyetler, üreticinin sürdürülebilir üretim yapmasını zorlaştırırken, nihai fiyatların yüksek kalmasında da önemli bir etken oluşturuyor.
